Inzichten & publicaties

Mijn werk beweegt zich tussen organisatiepraktijk, advies en wetenschappelijk onderzoek. Op deze pagina vind je publicaties over de samenwerking tussen mensen en technologie, technologische verandering en skills-based organiseren. Sommige bijdragen zijn wetenschappelijk, andere zijn geschreven voor professionals.

De rode draad is steeds de vraag wat er in het dagelijks werk gebeurt wanneer technologie, mensen en organisaties samen veranderen.

Wetenschappelijke verdieping

De balanceeract van mens en technologie is gebaseerd op onderzoek naar de manier waarop technologie onderdeel wordt van het dagelijkse werk. De onderstaande kernbegrippen helpen om verder te kijken dan de technische werking van een systeem. Ze richten de aandacht op wat mensen en technologie gezamenlijk mogelijk maken, welke afhankelijkheden ontstaan en hoe werkpraktijken zich in de tijd ontwikkelen.

KERNBEGRIP

SOCIOMATERIALITEIT

Werk bestaat uit een samenhang van mensen, technologie, routines, informatie en organisatorische afspraken. Vanuit een sociomaterieel perspectief kunnen deze elementen niet volledig los van elkaar worden begrepen. Een technologiesysteem krijgt betekenis in het gebruik, terwijl de inrichting van dat systeem tegelijkertijd mede bepaalt wat mensen doen.

Deze benadering verplaatst de aandacht van de vraag of een technologie technisch werkt naar de vraag welke werkpraktijk rond die technologie ontstaat.

Waarom is dit relevant in het werk?
Welke menselijke, technologische en organisatorische elementen houden deze werkwijze samen?

Verder lezen en kijken
Wanda Orlikowski beschrijft sociomaterialiteit als de verwevenheid van het sociale en materiële in het dagelijkse organiseren.

Lees Sociomaterial Practices: Exploring Technology at Work

KERNBEGRIP

IMBRICATION

Imbrication betekent letterlijk dat afzonderlijke elementen elkaar gedeeltelijk overlappen, zoals dakpannen, schubben of veren. In organisaties verwijst het begrip naar de manier waarop menselijke en technologische handelingsmogelijkheden over langere tijd met elkaar verbonden raken.

Mensen werken met bestaande technologie en routines, passen hun handelen daarop aan en veranderen soms de technologie. De uitkomsten daarvan vormen vervolgens de uitgangssituatie voor een volgende beweging. Zo ontstaat geleidelijk een infrastructuur van routines, systemen en afhankelijkheden die vanzelfsprekend kan gaan lijken, terwijl zij het resultaat is van eerdere keuzes.

Waarom is dit relevant in het werk?
Welke eerdere keuzes zijn inmiddels onderdeel geworden van de infrastructuur van het werk?

Verder lezen en kijken
Paul Leonardi gebruikt imbrication om te verklaren hoe menselijke en materiële handelingsmogelijkheden samen routines en technologieën voortbrengen.

Lees When Flexible Routines Meet Flexible Technologies

KERNBEGRIP

AFFORDANCES & AFFORDANCES ACTUALIZATION

Een affordance is een handelingsmogelijkheid die ontstaat in de relatie tussen een technologie en een persoon of groep met bepaalde doelen, kennis en omstandigheden. Dezelfde functionaliteit kan daardoor voor de ene gebruiker een mogelijkheid bieden en voor een andere gebruiker een beperking vormen.

Dat een mogelijkheid aanwezig is, betekent nog niet dat zij wordt benut. Affordance actualization beschrijft het proces waarin mensen technologische mogelijkheden herkennen, vertalen naar hun werk en daadwerkelijk onderdeel maken van routines en samenwerking.

Waarom is dit relevant in het werk?
Welke mogelijkheden van de technologie worden daadwerkelijk benut — en welke blijven ongezien of buiten bereik?

Verder lezen en kijken
Strong en collega’s beschrijven hoe technologische mogelijkheden binnen organisaties door menselijk handelen worden gerealiseerd.

Lees A Theory of Organization-EHR Affordance Actualization

Van theorie naar kijken

De kernbegrippen leveren geen vast stappenplan op. Ze bieden een manier om scherper te kijken naar wat zich in een concrete praktijk ontwikkelt.

In De balanceeract van mens en technologie zijn deze inzichten vertaald naar vier kijkrichtingen:

de belofte;
de ontmoeting;
de verwevenheid;
de verschuiving.

Samen helpen deze kijkrichtingen om zichtbaar te maken wat van technologie wordt verwacht, wat er in het gebruik gebeurt, waar samenwerking afhankelijk van wordt en hoe rollen en handelingsruimte verschuiven.

Ontdek de vier kijkrichtingen

Mijn publicaties en bijdragen

In mijn werk combineer ik wetenschappelijk onderzoek met vraagstukken uit organisaties en de arbeidsmarkt. De publicaties hieronder zijn daarom niet gescheiden in een wetenschappelijke en een praktische collectie. Ze vormen één doorlopende lijn: van theorie en empirisch onderzoek naar handelingsperspectieven voor professionals.

Lees verder

PRAKTIJKBOEK · 2026 · MENS & TECHNOLOGIE

De balanceeract van mens en technologie

Over de verwevenheid van mensen, robots en AI in het werk

Technologie krijgt haar betekenis in het dagelijkse werk. Aan de hand van vier kijkrichtingen helpt dit praktijkboek professionals te onderzoeken welke verwachtingen rond technologie ontstaan, hoe mensen en technologie elkaar ontmoeten en hoe rollen, routines en afhankelijkheden zich ontwikkelen.

Geïnteresseerden kunnen een exemplaar aanvragen tegen betaling van de verzendkosten.

Lees verder

PROEFSCHRIFT · 2026 · MENS & TECHNOLOGIE

The Balancing Act of Imbrication

Exploring Human and Software Robot Interdependencies

In mijn proefschrift onderzoek ik hoe afhankelijkheden tussen mensen en softwarerobots ontstaan en zich in de dagelijkse werkpraktijk ontwikkelen. Centraal staat de vraag hoe menselijke en technologische handelingsmogelijkheden geleidelijk met elkaar verweven raken.

Lees verder

ARTIKEL · 2026 · SKILLS-BASED ORGANISEREN

Niet alleen skills vinden, maar skills benutten

Organisaties investeren veel in het vinden, beschrijven en ontwikkelen van skills. De waarde ervan ontstaat echter pas wanneer mensen hun vaardigheden ook in het werk kunnen inzetten. In dit artikel onderzoek ik wat daarvoor nodig is op het gebied van werkontwerp, autonomie, leren en organisatiecultuur.

Ewold Drent · LinkedIn

Lees verder

ARTIKEL · 2025 · SKILLS-BASED ORGANISEREN

Van stilzitten naar skills

Een wendbare arbeidsmarkt vraagt om ruimte voor mensen om over te stappen, in te stromen en zich in het werk te ontwikkelen. In dit artikel onderzoek ik hoe een skills-based benadering kan helpen om werk anders te organiseren en leren dichter bij de praktijk te brengen.

Lees verder

BOEKHOOFDSTUK · 2022 · WERK & LEIDERSCHAP

Reconceptualizing the HRM Role of the Line Manager in the Age of Artificial Intelligence

Samen met Maarten Renkema en Anna Bos-Nehles onderzoek ik hoe artificial intelligence de HR-rol van lijnmanagers kan veranderen. Het hoofdstuk bespreekt hoe technologie taken, informatieposities en verantwoordelijkheden verschuift en welke betekenis dit heeft voor de rol van de lijnmanager.

Lees verder

PRAKTIJKARTIKEL · 2022 · TECHNOLOGIE-IMPLEMENTATIE

Hybride werken: van visie naar praktijk

Hybride werken vraagt meer dan een keuze voor een kantoor- of thuiswerkdag. In dit artikel staat de vertaling van een visie naar de dagelijkse praktijk centraal, met aandacht voor samenwerking, leiderschap, werkafspraken en de inrichting van verandering.

Lees verder

PRAKTIJKBIJDRAGE · 2021 · TECHNOLOGIE-IMPLEMENTATIE

Tegelwijsheden uit HR-techtransformaties

HR-technologieprojecten worden vaak benaderd als systeemimplementaties, terwijl hun uitkomst mede wordt bepaald door keuzes over werk, eigenaarschap en verandering. Deze bijdrage bundelt inzichten uit HR-techtransformaties en maakt bespreekbaar wat tijdens implementaties gemakkelijk buiten beeld blijft.

Lees verder

VAKARTIKEL · HR-TECHNOLOGIE · RECRUITMENT

Artificial intelligence in recruitment: hype of noodzaak?

Artificial intelligence kan verschillende onderdelen van recruitment slimmer en efficiënter maken. In dit artikel bespreek ik de mogelijke voordelen van AI in het recruitmentproces en de aandachtspunten voor organisaties die ermee aan de slag willen.

Ewold Drent · PWnet

Lees verder

PRAKTIJKARTIKEL · 2018 · TECHNOLOGIE-IMPLEMENTATIE

HR Robotics strategie in 6 stappen

Robotic process automation vraagt om samenhang tussen proceskeuze, technologie en organisatorische inrichting. Dit artikel biedt een praktisch raamwerk om mogelijkheden voor HR-robotisering te herkennen en stapsgewijs te vertalen naar een aanpak.

MASTERSCRIPTIE · 2009 · VERANDERING

The Effects of Appreciative Auditing on Audit Outcomes and Employee Attitude Towards Change

In mijn masterscriptie onderzocht ik hoe een waarderende benadering van auditing samenhangt met audituitkomsten en de houding van medewerkers tegenover verandering. Deze vroege publicatie laat een terugkerende interesse zien in de manier waarop onderzoek en interventies de praktijk mede beïnvloeden.

Verder lezen en kijken

De begrippen op deze pagina staan in een bredere onderzoekstraditie naar technologie, HRM, leiderschap en werk. Onderzoekers van de Universiteit Twente bestuderen onder meer hoe digitale HR-systemen worden ingevoerd, hoe AI het werk verandert, welke rol leidinggevenden spelen en wat algoritmisch management betekent voor autonomie, waardigheid en inclusief werk.

Hieronder vind je per vraagstuk een toegankelijke introductie en een wetenschappelijke verdieping.

Technologie en HRM

Technologie levert niet vanzelf de beloofde verbetering op. Verwachtingen, interpretaties en bestaande HR-processen beïnvloeden hoe een systeem wordt gebruikt en welke resultaten ontstaan. Het werk van Tanya Bondarouk sluit daardoor goed aan bij de belofte, de ontmoeting en het begrip sociomaterialiteit.

In De digitale samenleving bespreekt Tanya Bondarouk waarom organisaties eerst helder moeten hebben wat zij met digitalisering willen bereiken en welke HR-processen zij willen ondersteunen.

Lees De digitale samenleving

Nederlandstalige verdieping

Het hoofdstuk HRM en technologie van Huub Ruël en Tanya Bondarouk geeft een breed overzicht van de relatie tussen digitale technologie en HRM.

Lees HRM en technologie

Wetenschappelijke verdieping

In Re-dressing the technological frames of Human Resource Information Systems laat Bondarouk zien dat verwachtingen, waarden en interpretaties mede bepalen wat IT-gebaseerde HR-transformaties in de praktijk worden.

Bekijk de wetenschappelijke publicatie

Leiderschap en implementatie

Beleid, instrumenten en technologie komen op de werkvloer samen in het handelen van leidinggevenden. Anna Bos-Nehles laat zien dat hun mogelijkheden, motivatie, kennis en ondersteuning van invloed zijn op de manier waarop HR-praktijken worden uitgevoerd. Dit sluit direct aan bij de ontmoeting en de verschuiving.

Lijnmanagement verantwoordelijk voor HR-implementatie bespreekt welke belemmeringen lijnmanagers ervaren en wat zij nodig hebben om hun HR-verantwoordelijkheid goed uit te voeren.

Lees Lijnmanagement verantwoordelijk voor HR-implementatie

Wetenschappelijke verdieping

Line management attributions for effective HRM implementation onderscheidt interne en externe verklaringen die beïnvloeden hoe lijnmanagers HR-praktijken uitvoeren. Het artikel is via de UT ook open access beschikbaar.

Bekijk de wetenschappelijke publicatie

Optioneel voor lezers die verder willen

Anna’s proefschrift biedt de meest uitgebreide basis over de lijnmanager als HR-partner.

Lees The Line Makes the Difference

Samenwerken en leren met AI

De introductie van AI roept vragen op over kennis, vaardigheden, verantwoordelijkheden en experimenteren. Het werk van Maarten Renkema verbindt technologische ontwikkeling met AI-geletterdheid en de manier waarop professionals AI in hun werk leren gebruiken. Dit past bij de ontmoeting, affordance actualization en jouw toekomstige lijn rond skills-based organiseren.

In Samenwerken met kunstmatige intelligentie bespreken Maarten Renkema, Jacqueline Drost en Tanya Bondarouk hoe AI werk en HR verandert en welke rol HR hierbij kan vervullen.

Lees Samenwerken met kunstmatige intelligentie

Nederlandstalig praktijkonderzoek

Het rapport HR en het gebruik van AI beschrijft hoe HR-professionals generatieve AI gebruiken en ervaren.

Bekijk HR en het gebruik van AI

Korte, toegankelijke reflectie

In deze UT-bijdrage koppelt Renkema AI-geletterdheid aan het vermogen van kenniswerkers om met technologische verandering om te gaan.

Lees AI-geletterdheid en de toekomst van academisch werk

Algoritmisch management

Algoritmen ondersteunen steeds vaker beslissingen over selectie, beoordeling, planning, ontwikkeling en beloning. Jeroen Meijerink en Tanya Bondarouk onderzoeken hoe algoritmisch management tegelijkertijd nieuwe mogelijkheden en nieuwe beperkingen voor werknemers kan creëren. Dit sluit sterk aan bij de verschuiving, affordances en het verweven systeem.

Wetenschappelijke verdieping

The duality of algorithmic management analyseert de wisselwerking tussen HR-algoritmen, autonomie en de waarde die werkenden ervaren. De auteurs waarschuwen voor te eenvoudige conclusies waarin algoritmen uitsluitend positief of negatief worden voorgesteld.

Lees The Duality of Algorithmic Management

Breder wetenschappelijk overzicht

Algorithmic Human Resource Management brengt inzichten uit verschillende disciplines samen en laat zien hoe algoritmen traditionele HRM- en managementactiviteiten overnemen of veranderen.

Lees Algorithmic Human Resource Management

Waardigheid en inclusief werk

Het werk van Laura Lamers voegt een belangrijke ethische verdieping toe. Zij onderzoekt wat algoritmisch management betekent voor menselijke waardigheid, autonomie en handelingsmogelijkheden. Daarmee helpt haar werk om bij de verschuiving ook te vragen welke waarden achter technologische keuzes liggen en welke mogelijkheden mensen werkelijk behouden.

Laura’s proefschrift onderzoekt hoe menselijke waardigheid kan worden beschermd en bevorderd bij het ontwerpen, gebruiken en bestuderen van algoritmische managementsystemen.

Lees What Algorithms Cannot Manage

Wetenschappelijke verdieping

A Capability Approach to Worker Dignity under Algorithmic Management biedt een kader om te beoordelen welke reële mogelijkheden werknemers onder algoritmisch management behouden.

Bekijk de publicatie

Kritische verdieping

In Blinded by “algo economicus” onderzoeken Laura Lamers, Jeroen Meijerink en Giorgio Rettagliata welke aannames over algoritmen, management, controle en economische waarde het onderzoek naar algoritmisch management sturen.

Lees Blinded by “algo economicus”

Page updated

Google Sites

Report abuse