Wanneer robots en AI onderdeel worden van het werk, veranderen meer zaken dan processen en taken. Ook verwachtingen, expertise, verantwoordelijkheden en onderlinge afhankelijkheden komen in beweging.
Het praktijkboek De balanceeract van mens en technologie helpt professionals om deze bewegingen te herkennen en bespreekbaar te maken. Het biedt voorbeelden, reflectievragen en een praktische taal om een concrete samenwerking tussen mensen en technologie te onderzoeken.
Iedere technologie begint met verwachtingen. Mensen zien kansen, ervaren urgentie of voelen druk om mee te bewegen. Deze verhalen beïnvloeden welke toepassingen aandacht krijgen, welke mogelijkheden mensen onderzoeken en hoeveel ruimte er overblijft voor vragen en twijfel.
Centrale vraag: Welke verwachtingen en aannames geven richting aan deze technologie?
De mogelijkheden van technologie worden zichtbaar wanneer mensen ermee gaan werken. Zij experimenteren, passen routines aan en zoeken manieren om de logica van de technologie met hun eigen werkpraktijk te verbinden.
Centrale vraag: Wat gebeurt er wanneer mensen en technologie elkaar in het dagelijkse werk ontmoeten?
Naarmate technologie meer handelingen uitvoert, veranderen rollen, expertise en bepalingskracht. Technologische uitkomsten gaan mede bepalen wat mensen vervolgens kunnen, weten of moeten doen. Ook de doelen en belangen namens welke mensen handelen, spelen daarbij een rol.
Centrale vraag: Welke rollen, verantwoordelijkheden en verhoudingen verschuiven?
Door herhaald gebruik raken menselijke en technologische handelingen met elkaar verbonden. Sommige verbindingen blijven gemakkelijk aanpasbaar, terwijl andere uitgroeien tot stevige afhankelijkheden van systemen, gegevens, leveranciers, routines en specifieke expertise.
Centrale vraag: Welke afhankelijkheden ontstaan en hoe veranderbaar blijft de samenwerking?
In een concrete werksituatie zijn de vier kijkrichtingen tegelijkertijd werkzaam. Verwachtingen beïnvloeden wat mensen uitproberen. Ervaringen veranderen rollen en routines. Nieuwe werkwijzen creëren vervolgens verbindingen en afhankelijkheden die toekomstige keuzes mede bepalen.
Het verweven systeem brengt deze bewegingen bij elkaar. Het helpt om mens-technologiesamenwerking te bekijken als een tijdelijke configuratie die zich door nieuwe handelingen en ervaringen blijft ontwikkelen.
Het doel is een scherper beeld van wat er in een concrete praktijk gebeurt en welke volgende beweging aandacht verdient.
De natuurlijke en mechanisch vormgegeven veren vormen het beeldmerk van Robot Human Touch. Ze verwijzen naar imbrication: lagen die elkaar gedeeltelijk overlappen en samen een nieuwe structuur vormen. Mensen en technologie blijven daarin herkenbare elementen, terwijl hun mogelijkheden, handelingen en onderlinge afhankelijkheden ontstaan in de manier waarop zij met elkaar verbonden raken.
De veren verbeelden bovendien beweging en balans. Iedere nieuwe toepassing, aanpassing of ervaring kan de verhouding tussen mens en technologie opnieuw in beweging brengen.
Het praktijkboek bouwt voort op het proefschrift The Balancing Act of Imbrication: Exploring Human and Software Robot Interdependencies. In dit onderzoek staat centraal hoe mensen en softwarerobots in het dagelijks werk wederzijds afhankelijk van elkaar worden.
Sociomaterialiteit, imbrication en affordance actualization bieden verschillende manieren om deze ontwikkeling te begrijpen. Ze helpen verklaren hoe technologische mogelijkheden in het gebruik ontstaan, hoe menselijke en technologische handelingen elkaar beïnvloeden en hoe tijdelijke oplossingen kunnen uitgroeien tot organisatorische afhankelijkheden.
Bekijk de livestream van de verdediging – 13 november 2026, 14.30 uur
Het Imbrication Canvas helpt om één concrete werksituatie vanuit de vier kijkrichtingen te onderzoeken. Je kunt het gebruiken in een teamgesprek, workshop, opleiding of praktijkonderzoek.
Het canvas en de gebruiksinstructie zijn direct te downloaden.
Wil je de vier kijkrichtingen, praktijkvoorbeelden en reflectievragen rustig nalezen? Het praktijkboek is op aanvraag beschikbaar. Je betaalt alleen de verzendkosten.